Toen in 2004 De Nieuwe Bijbelvertaling (NBV) uitkwam, was dat een mijlpaal. Eindelijk verscheen er een nieuwe, interconfessionele vertaling van de Bijbel in (min of meer) natuurlijk en hedendaags Nederlands. Maar hoewel de vertaling overwegend enthousiast werd ontvangen, kwamen er in de loop der jaren duizenden (kritische) reacties van lezers, wetenschappers en theologen binnen bij het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap (destijds nog kortweg het Nederlands Bijbelgenootschap, NBG).

De stap van NBV naar NBV21

Deze reacties leidden in 2021 uiteindelijk tot het uitbrengen van De Nieuwe Bijbelvertaling (NBV21). Maar niet alleen de grote respons vanuit ‘het veld’ vormde een stimulans om de NBV uit 2004 verder te verfijnen en perfectioneren, ook waren er inmiddels weer nieuwe wetenschappelijke inzichten die stonden te trappelen om verwerkt te worden in een nieuwe versie. Focus bij deze nieuwe uitgave (de NBV21) kwam te liggen op het verbeteren van consistentie en brontekstgetrouwheid, zónder evenwel in te boeten op een soepele leesbaarheid.

Belangrijkste verschillen tussen NBV en NBV21

• Groot aantal tekstwijzigingen – Er zijn in totaal meer dan 12.000 aanpassingen gedaan, variërend van kleine taalcorrecties tot grotere inhoudelijke verbeteringen, wat de NBV21 een aanzienlijke herziening van de Nieuwe Bijbelvertaling uit 2004 maakt.
• Eerbiedshoofdletters – In de NBV21 worden voornaamwoorden die naar God, Jezus of de Heilige Geest verwijzen met een hoofdletter geschreven (Hij, Hem, Zijn). Dit was in de NBV niet het geval.
• Nauwkeurigheid en consistentie – De NBV21 is dichter bij de grondtekst gebleven en zorgt voor meer eenheid in vergelijkbare teksten. Woorden die in de brontekst hetzelfde zijn, worden nu vaker ook in het Nederlands hetzelfde vertaald.
• Taalgebruik – Het Nederlands is in de NBV21 op veel plaatsen verbeterd, waardoor de teksten natuurlijker lopen en in voorkomende gevallen minder stroef overkomen.

Reacties, positief versus negatief

De ontvangst van de NBV21 was (en is) over het algemeen zeer positief. Veel lezers ervaren de tekst als ‘rijper’ en waarderen de terugkeer van de eerbiedshoofdletters. De NBV21 wordt gezien als een meer ‘volwassen’ versie: minder experimenteel dan de NBV uit 2004 en met meer respect voor de kerkelijke traditie.

• Positief – De tekst is ‘bijbelgetrouwer’ en consistenter geworden. Een voorbeeld is de verbeterde vertaling van Genesis 1, waar de tekst nu nauwer aansluit bij de Hebreeuwse structuur: “De aarde was nog woest en doods…” (NBV) -> “De aarde was woest en leeg…” (NBV21).
• Negatief – Sommige critici vinden de vertaling ‘vromer’ geworden door de hoofdletters. Ook menen sommigen dat de variatie in woordgebruik nog steeds te groot is vergeleken met zeer letterlijke vertalingen.

De NBV21 als dwarsligger

Dat de NBV21 ook als dwarsligger uitkwam, is bijzonder. Aangezien er al jaren geen nieuwe titels meer verschenen als dwarsligger; de reeks is stopgezet. De reden is de populariteit van de Bijbel als dwarsligger; het is een van de bestverkochte edities in dit formaat. Daarom besloot het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap ook de dwarsligger-uitvoering weer aan te bieden, om zodoende de lancering van “de Bijbel voor de 21e eeuw” (zoals het Genootschap de NBV21 noemt) “compleet te maken”.

Aanvullende info

• Dwarsligger #242 (hoewel officieel het volgnummer niet gecommuniceerd wordt)
• Deze dwarsligger is geen bloemlezing oid, maar bevat de complete Bijbel
• De NBV21 is de opvolger van de NBV uit 2004
• Deze dwarsligger NBV21 is een uitgave van het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap in samenwerking met Royal Jongbloed (uitgever en bedenker van het concept ‘dwarsligger’)
• Inkijkexemplaar van de NBV21 als dwarsligger (pdf)
• Matthijs de Jong, hoofd Vertalen bij het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap, over het proces van de revisie van NBV naar NBV21 (2018, bijgewerkt 2020, voorafgaand aan het verschijnen van de NBV21 dus)

Recensies over de NBV21

• Prof. dr. Mart-Jan Paul in het Reformatorisch Dagblad (RD): “De NBV21 is op allerlei plaatsen minder interpreterend geworden en sluit dichter aan bij de grondtekst.”
• De Volkskrant: “Over vrijwel elke noemenswaardige verandering legden de vertalers verantwoording af tegenover Bijbellezers en Bijbelvorsers in het vakblad Met Andere Woorden of andere periodieken. Daarbij gingen ze niet over één nacht ijs. Zo zette de theoloog Cor Hoogerwerf in een ‘beknopt’ artikel van zo’n achtduizend woorden uiteen waarom de vertaling van ‘aards’ voor het Griekse woord ‘sarx’ in de context van het Nieuwe Testament te verkiezen was boven ‘vlees’.”

Over de auteurs (vertalers)

De NBV21 is een herziene editie van de Nieuwe Bijbelvertaling (NBV) uit 2004, ontwikkeld door het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap in samenwerking met de Katholieke Bijbelstichting. De tekst is gebaseerd op een grootschalige revisie door bijbelwetenschappers en neerlandici, waarbij tienduizenden reacties van gebruikers en experts zijn verwerkt voor optimale nauwkeurigheid en leesbaarheid. Hierdoor is de NBV21 een collectief gedragen tekst geworden die een brug slaat tussen wetenschappelijke precisie en hedendaagse geloofs- en taalbeleving.